«Все мои друзья плакали. Это было тяжело пережить»

«Я 100% паеду першым цягніком Перамогі»

— Мяне не ўзялі ў профільны клас у Беларусі на фізмат, пры тым, што ў мяне быў сярэдні бал больш за 8. А хлопца з балам 5 узялі. Мы пайшлі з маці сварыцца, і нам сказалі, што я не падыходжу па паводзінах, — успамінае 17-гадовая Зося. — А гэта я ў сёмым класе сказала аднаму завучу, што не я сябе дрэнна паводжу, а яны сябе на выбарах дрэнна паводзілі. Ну і пасля гэтага мяне не любілі.

У еўрапейскай краіне, кажа Зося, «жыць класна».

— Я магу ісці па вуліцы і размаўляць па тэлефоне пра тое, што думаю. Ваў! Таксама ёсць магчымасці, праграмы Erasmus ва ўніверсітэтах. Людзі тут менш стомленыя. Мне падаецца, што, калі мы з'язджалі з Беларусі, людзі былі стомленыя. А цяпер яшчэ горш.

Калі размаўляю з сяброўкамі з Беларусі, вельмі адчуваецца розніца. Яны вельмі заціснутыя. Дзецям у Беларусі цяжка. Яны напружаныя, не давяраюць.

Дарэчы, мая польская настаўніца імкнецца нам прывіць беларускі патрыятызм. На адной лекцыі яна сказала: «Палякі вярнуліся з эміграцыі, і вы вернецеся, вы павінны будаваць сваю краіну». Я потым падышла да яе і расплакалася, сказала «дзякуй». Гэта кранае.

На пытанне, ці хоча яна вярнуцца на Радзіму, калі гэта будзе магчыма, беларуска адказвае:

— Песня «Каляды ў Менску» — гэта заўсёды слёзы. Слухаю яе ўзімку. Але ж я лепей паеду ў Мінск, які будзе маім Мінскам, а не чыімсьці іншым. Хацелася б прыехаць, канешне, на ўсё гатовае. Вось як тут — ты прыехаў і тут ужо добра.

У мяне ёсць матывацыя: я хачу, каб мне ў Беларусі было добра. Хачу паехаць, рабіць лепей, каб гэта ўсё квітнела. Я пытаюся быць рэалістам, але пры гэтым мару.

Вывучуся я, напрыклад, на эканаміста, і што, паеду ў Беларусь? Наўрад ці. Магчыма, пайду ў польскую кампанію. Гэта будзе залежыць ад сітуацыі. Я задаю сабе пытанне: калі я прыеду з польскім дыпломам і скажу, што хачу будаваць Беларусь, ці буду там патрэбная? Не ўпэўнена.

Але ж ніхто не забараняе жыць на дзве краіны. Калі будзе магчымасць, я 100% паеду першым «цягніком Перамогі», як тата кажа. Але жыць — гэта ўжо пытанне.

«Каждую неделю говорил родителям: из-за вас я остался без друзей, вы меня вывезли из страны, где я был счастлив»

— Папа подарил нам с сестрой по смартфону и сказал: «Готовьтесь, дети, скорей всего через месяц вы покинете Беларусь». Это чувство, когда ты понимаешь, что больше не увидишь своих друзей… Все сразу пропадает, — вспоминает 17-летний Степан свой отъезд из страны. — Какие-то игрушки забрать нельзя…

Все мои друзья плакали. Я тоже плакал. Понимал, что последний раз говорю с другом, а потом все будет только по переписке. У меня не было настроения, на душе была пустота. Это было тяжело пережить. Только через 2-3 года получилось. А так каждую неделю говорил родителям: «Из-за вас я остался без друзей, вы меня вывезли из страны, где я был счастлив».

Но, помню, в Беларуси был случай, когда я увидел автозак и решил сфоткать — папе показать. В ту же секунду подошел ОМОН. Я был маленький, наверное, ростом 150 см. Подходят ко мне два двухметровых с автоматами и говорят: «Давай, малой, показывай галерею». Они удалили это фото и еще несколько из моей галереи, которые вообще к этому не относились.

Я не мог ничего сказать — они злые, огромные. И потом они добавили: «Еще раз что-то сфоткаешь, родители получат штраф 2000 рублей либо тюрьма». Пришел домой, у меня руки тряслись.

На вопрос, хочет ли вернуться в Беларусь, Степан отвечает, что ему нравится в Польше, и он видит свое будущее в этой стране.

— Хочу остаться здесь навсегда. Может быть, когда-нибудь буду ездить в Беларусь. Уже на самом деле меня туда не тянет. Единственное, только к другу. А так я Минск особо не знал, чтобы меня к чему-то тянуло. Только квартира нравилась, было видно весь город…